Muzyka gnawa: guembri, qraqeb i lila

Korzenie

UNESCO, które w 2019 roku wpisało gnawę na Listę reprezentatywną niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości, opisuje ją jako zespół form muzycznych, występów, praktyk bractw i rytuałów uzdrawiających, w których przenika się to, co świeckie, i to, co święte. Rozwinęła się we wspólnotach potomków zniewolonych ludzi co najmniej od XVI wieku, a po drodze wchłonęła sufickie praktyki religijne.

Instrumenty

Guembri, zwane też gimbri lub sintir, to lutnia o długiej szyjce, z drewnianym pudłem obciągniętym skórą i trzema strunami z jelit. Gra na nim maâlem, czyli mistrz, który prowadzi grupę i śpiewa.

Wokół niego muzycy grają na qraqeb, dużych parach żelaznych kastanietów w każdej dłoni, i odpowiadają na jego zawołania. Równy, hipnotyczny rytm ma nieść słuchaczy przez wiele godzin.

Lila

Główną ceremonią jest lila, cała noc muzyki, kadzidła, kolorów i tańca, podczas której niektórzy uczestnicy mogą wejść w trans. Przebiega według kolejności duchów i świętych, z których każdy ma własne pieśni i kolory. Lile odbywają się w domach i w siedzibach bractw, by uzdrawiać, błogosławić albo świętować.

Od rytuału do festiwalu

Muzycy gnawa od dawna grają też publicznie, na placach takich jak Dżamaa al-Fana w Marrakeszu. Od 1998 roku Festiwal Gnaoua i Muzyki Świata w Essaouirze wprowadza mistrzów na scenę razem z muzykami jazzowymi, bluesowymi i innymi, a gnawa stała się miejscem spotkań muzyków z całego świata.

Od qraqeb do szczypiec kraba

Wzór Clap Back zamienia parę qraqeb gnawa w szczypce kraba: metaliczna perkusja ceremonii pomyślana na nowo jako postać z wybrzeża.